Politici in Utrecht nemen een pauze terwijl de lichten uitgaan

In de rustige hoekjes van Utrecht, waar de airco zachtjes zoemt en de koffie altijd warm is, zijn vier politieke partijen bijeengekomen om te beslissen wie de touwtjes in handen krijgt. Ze noemen het “onderhandelingen”, maar het lijkt meer op een beleefde patstelling tussen mensen die huizen willen bouwen in een stad die vergeten is hoe ze die op het elektriciteitsnet moeten aansluiten.

Een aangename patstelling

De formateurs, Lilianne Ploumen en Victor Everhardt, leiden deze delicate dans met het soort zelfvertrouwen dat meestal aan een ramp voorafgaat. Ze houden vol dat de sfeer “aangenaam” is — een woord dat suggereert dat iedereen glimlacht terwijl ze hun adem inhouden.

De vier partijen — GroenLinks-PvdA, D66, CDA en de Partij voor de Dieren — zitten rond de tafel en bespreken wat ze de komende jaren voor Utrecht kunnen betekenen, mits het elektriciteitsnet niet besluit om eerst een dutje te doen.

Het dutje dat ze negeren

Dat dutje heet een “aansluitstop”.”** Dit betekent dat nieuwe projecten mogelijk geen stroom krijgen, wat leidt tot minder nieuwe woningen en misschien geen oplaadpunten voor elektrische auto’s. Toch behandelt Ploumen deze dreigende crisis, wanneer ze ernaar wordt gevraagd, als een onbeduidend administratief detail.

> Ze zegt dat ze de gevolgen in kaart moeten brengen voordat ze dit de onderhandelingen laten beïnvloeden.

Met andere woorden: laten we eerst het theekransje afmaken, en dan kijken of er water in de waterkoker zit.

Veel dode vissen op tafel

De ironie is voelbaar in elke ruimte waar deze beslissingen worden genomen. De onderhandelaars van de Partij voor de Dieren bezochten onlangs een markt in Vleuten, een plek waar gewone mensen voedsel kopen om te overleven. Ze werden door een visboer getrakteerd op gefrituurde kibbeling — een royale portie die niet opraakte.

> Toen raadslid Anne Sasbrink opmerkte dat er “veel dode vis op tafel lag”, maakte ze niet alleen een grapje over de vegetarische neigingen van haar partij; ze benadrukte de kloof tussen de machthebbers en de realiteit die ze geacht worden te beheren.

Ploumen deed dit af als een moment van onoplettendheid, in de veronderstelling dat de delegatie dat deel van de markt niet vaak bezoekt. Het is een charmante verdediging voor een groep die beweert de belangen van dieren te vertegenwoordigen terwijl ze boven een bord met gebakken vis staan. Ze onderhandelen over duurzaamheid in een stad waar het elektriciteitsnet zelf op zijn laatste benen lijkt te lopen.

Het eerlijkste wat er de hele week is gezegd

De gesprekken begonnen in april, en ondanks het “intense nieuws” over de onderbreking van de verbinding, houden de formateurs vol dat het proces hierdoor nog niet is ontspoord.

> Ze zeggen dat ze niet precies kunnen bevatten wat het betekent — wat misschien wel het eerlijkste is dat deze week is gezegd.

Als je een coalitie vormt om de woningnood op te lossen, maar de huizen hebben geen stroom, dan gaat het probleem niet alleen om bakstenen en mortel; het gaat erom of de lichten blijven branden als mensen er intrekken.

Terug naar school

Voorlopig worden de onderhandelingen onderbroken. De partijen moeten even op adem komen na de drukke verkiezingen, en de formateurs stellen voor dat ze uitrusten voordat ze zich weer storten op de “intense” details van de toekomst van Utrecht.

Op maandag 4 mei worden de gesprekken hervat in een school op Kanaleneiland. Het is een passende locatie voor een groep die haar dagen doorbrengt met het bepalen waar mensen wonen, terwijl ze het feit negeert dat de stad misschien niet genoeg energie heeft om hen warm te houden.

De politici van Utrecht hebben iets opmerkelijks bereikt: ze zijn erin geslaagd een pauze in te lassen bij het oplossen van problemen die ze nog niet begrijpen, in een stad die binnenkort misschien niet meer in staat is de lichten te laten branden waaronder ze onderhandelen. Het is een masterclass in bestuur — ervan uitgaande natuurlijk dat de stroom lang genoeg blijft lopen om de vergadering af te ronden.