De A12 langs de kust: wanneer activisten vinden dat de weg te heet is
In een gedurfd staaltje van moderne burgerparticipatie vonden honderden activisten dat de A12 bij Utrecht hen gewoonweg te veel werd. Daarom gingen ze erop zitten om aan te tonen dat de subsidies voor fossiele brandstoffen buitensporig hoog waren, terwijl ze er tegelijkertijd voor zorgden dat duizenden forenzen een uur langer in hun auto moesten stilstaan en zo meer brandstof verbruikten dan wanneer ze gewoon langs hen waren gereden.
De blokkade
De blokkade begon met de gebruikelijke theatrale flair: demonstranten verzamelden zich bij de Laagraven-rotonde voordat ze naar de snelweg zelf trokken. De sfeer werd omschreven als “relatief rustig” — een uitdrukking die suggereert dat de deelnemers zich netjes genoeg gedroegen om geen eieren te gooien, maar luidruchtig genoeg waren om zeemansliederen over stijgende waterstanden te zingen terwijl ze op droog asfalt zaten.
> Het is een poëtische tegenstrijdigheid: zingen over overstromingen op een plek waar het enige dat overstroomt de verkeersopstopping achter hen is.
Reactie van de politie
De reactie van de politie was snel en efficiënt, met meer dan 200 arrestaties en een aanzienlijke hoeveelheid industriële lijmverwijdering. Sommige activisten hadden zich met kettingen en buizen aan vangrails vastgeketend, waardoor het gebruik van slijpmachines en wat alleen maar kan worden omschreven als chemische hulp nodig was om hen uit hun zelfopgelegde opsluiting te bevrijden. Het beeld van politieagenten die demonstranten in bussen sleepten terwijl anderen zelfstandig wegliepen, creëerde een scène die minder leek op een politiek statement en meer op een evacuatie van een dierentuin waarbij de dieren hadden besloten om nog een paar uur langer in de kooi te blijven.
De minister mengt zich in de discussie
Minister Vincent Karremans, vertegenwoordiger van het departement Infrastructuur en Waterbeheer, gaf een nauwkeurige beoordeling van de situatie:
> Ik heb 0,0 begrip voor de actie.
Dit niveau van numerieke specificiteit is zeldzaam in de politiek, waar men doorgaans zegt “weinig” of “enig” begrip te hebben. Door ‘nul’ te zeggen suggereert de minister dat hij de exacte hoeveelheid geduld heeft berekend die nodig is om te kijken naar een snelweg die volstroomt met mensen die zingen over klimaatverandering, en dat hij die volledig ontbeerde.
Hij merkte op dat het blokkeren van snelwegen levensgevaarlijk is voor weggebruikers, medewerkers van Rijkswaterstaat en hulpverleners — een uitspraak die technisch gezien waar was, hoewel men zich afvraagt of de activisten wel rekening hielden met het levensgevaarlijke karakter van stationair draaiende dieselmotoren terwijl ze hun liederen zongen.
De eisen
De eisen waren duidelijk: een onmiddellijk einde aan subsidies voor fossiele brandstoffen, waarbij het geld wordt doorgesluisd naar huisvesting, gezondheidszorg en dekoloniale herstelmaatregelen. De ironie is voelbaar als men bedenkt dat juist de mensen die deze veranderingen eisen, vaak degenen zijn die profiteren van de infrastructuur die zij verstoren. Door het verkeer op een belangrijke verkeersader als de A12 stil te leggen, hebben ze in feite het vervoer van goederen en diensten stilgelegd, waardoor de bouw van juist die huizen die ze gebouwd willen zien, mogelijk vertraging oploopt.
De gevolgen voor het verkeer
Het verkeer werd omgeleid via de A4, A9 en A2, wat leidde tot files van 7 kilometer in beide richtingen vanuit Den Haag en Arnhem. Rijkswaterstaat adviseerde weggebruikers het gebied te vermijden of het openbaar vervoer te nemen, hoewel U-OV waarschuwde voor vertragingen en annuleringen.
> Het is een klassieke bureaucratische vicieuze cirkel: je wordt aangeraden de trein te nemen omdat de auto vastzit, om vervolgens te ontdekken dat de trein vertraging heeft omdat de mensen die hem besturen ook vastzitten in het verkeer dat is veroorzaakt door de mensen die de auto’s hebben tegengehouden.
Om 15.40 uur was de A12 weer vrij en waren de bussen met hun lading activisten vertrokken. De weg was weer open voor het verkeer, maar de boodschap bleef onduidelijk. Het “0,0-begrip” van de minister stond symbool voor de kloof tussen degenen die rond de tafel zitten om over duurzaamheid te praten en degenen die langs hen rijden op snelwegen die nu iets warmer zijn dan voorheen.
Kortom, de avond bewees dat de activisten weliswaar hun plaats in de geschiedenisboeken hebben veiliggesteld, maar ook een plek in de file voor alle anderen. Het was een historische prestatie op het gebied van burgerlijke terughoudendheid – of dat zou het tenminste zijn geweest als iemand daadwerkelijk naar de instructies had geluisterd.